การวัดความสำเร็จของ SDGs แค่ตัวเลขหรือการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง
SDGs เมื่อเป้าหมายที่ยิ่งใหญ่มาพร้อคำถามเกี่ยวกับความสำเร็จ

เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals – SDGs) 17 ข้อขององค์การสหประชาชาติเป็นวิสัยทัศน์ที่ยิ่งใหญ่ในการสร้างโลกที่ดีขึ้นภายในปี 2030 แต่คำถามสำคัญคือ เราวัดความสำเร็จของ SDGs อย่างไร

หลายประเทศและองค์กรใช้ตัวชี้วัดทางสถิติต่าง ๆ เช่น อัตราความยากจน, ปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ลดลง, หรืออัตราการได้รับการศึกษาของประชากร แต่ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงหรือไม่ และการใช้ตัวเลขเป็นตัวชี้วัดหลักอาจนำไปสู่ปัญหาอะไร

บทความนี้จะเจาะลึกประเด็นปัญหาในการวัดความสำเร็จของ SDGs และเสนอแนวทางในการประเมินผลลัพธ์ที่สะท้อนความเป็นจริงได้ดียิ่งขึ้น

.

SDGs วัดผลอย่างไรในปัจจุบัน

ปัจจุบัน SDGs ถูกติดตามผ่าน “ตัวชี้วัดระดับโลก” (Global Indicators) ที่กำหนดโดยองค์การสหประชาชาติ ซึ่งมีทั้งหมด 169 เป้าหมายย่อย และมีตัวชี้วัดมากกว่า 200 ตัวที่ใช้ในการติดตามความก้าวหน้า

ตัวอย่างของตัวชี้วัดสำคัญ
SDG 1 (ขจัดความยากจน): วัดจากสัดส่วนประชากรที่มีรายได้ต่ำกว่าระดับเส้นความยากจน

SDG 5 (ความเท่าเทียมทางเพศ): วัดจากสัดส่วนของผู้หญิงในตำแหน่งผู้นำและอัตราการแต่งงานก่อนวัยอันควร

SDG 13 (การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ): วัดจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และจำนวนประเทศที่มีนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศ

แม้การใช้ตัวเลขเหล่านี้ช่วยให้สามารถติดตามแนวโน้มของ SDGs ได้ แต่การพึ่งพาตัวเลขเพียงอย่างเดียวอาจทำให้เราพลาดประเด็นสำคัญของการพัฒนาอย่างยั่งยืน

.
.

ข้อจำกัดของการวัดผล SDGs ด้วยตัวเลข

1. ตัวเลขอาจไม่ได้สะท้อน “คุณภาพ” ของการเปลี่ยนแปลง

ประเทศหนึ่งอาจมีอัตราการศึกษาเพิ่มขึ้นตาม SDG 4 แต่ถ้าคุณภาพการศึกษายังต่ำและเด็กขาดทักษะพื้นฐาน ตัวเลขที่เพิ่มขึ้นก็ไม่มีความหมาย

อีกตัวอย่างคือ SDG 8 ที่เกี่ยวกับ “การจ้างงานที่มีคุณค่า” หากอัตราการมีงานทำสูงขึ้น แต่เป็นงานที่ค่าจ้างต่ำ ไม่มีสวัสดิการ หรือมีสภาพการทำงานที่ไม่เป็นธรรม ตัวเลขที่ดูดีอาจซ่อนความจริงที่น่าเป็นห่วง

.

2. ตัวเลขสามารถถูกบิดเบือนได้

หลายรัฐบาลหรือองค์กรอาจเลือกใช้ตัวเลขที่ดูดีเพื่อสร้างภาพลักษณ์ว่าพวกเขาบรรลุเป้าหมาย SDGs แล้ว โดยไม่สะท้อนความเป็นจริง เช่น การรายงานว่าอัตราการขจัดขยะพลาสติกสูงขึ้น แต่ไม่ได้รวมขยะที่ถูกส่งไปประเทศอื่นแทน

ในบางประเทศมีการปรับค่าเส้นความยากจนให้ต่ำลง เพื่อให้ดูเหมือนว่าประชากรยากจนน้อยลง ทั้งที่ความเป็นจริงแล้ว ค่าครองชีพยังคงสูง

.

3. การวัดผลด้วยตัวเลขละเลย “ปัจจัยที่จับต้องไม่ได้”

SDG 16 ว่าด้วย “สันติภาพ ความยุติธรรม และสถาบันที่เข้มแข็ง” การวัดผลส่วนใหญ่มักใช้ตัวเลขเกี่ยวกับอัตราการเกิดอาชญากรรม หรือจำนวนคดีที่เข้าสู่กระบวนการยุติธรรม แต่สิ่งที่ไม่ได้ถูกวัดคือ “ความรู้สึกถึงความยุติธรรมของประชาชน”

SDG 3 ที่เกี่ยวกับสุขภาพ อาจเน้นไปที่อายุขัยเฉลี่ยหรืออัตราการเสียชีวิต แต่ไม่ได้วัดว่าผู้คนมี คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นหรือไม่

.

4. การพึ่งพาตัวเลขอาจนำไปสู่ “การแก้ปัญหาแบบฉาบฉวย”

เช่น การเร่งสร้างโครงสร้างพื้นฐานตาม SDG 9 เพื่อให้ได้ตัวเลขที่ดีขึ้น แต่หากโครงการเหล่านี้ไม่ได้คำนึงถึงผลกระทบทางสังคมและสิ่งแวดล้อม อาจทำให้เกิดปัญหาตามมาในระยะยาว

ประเทศที่พยายาม “ลดการปล่อยคาร์บอน” โดยการปลูกต้นไม้จำนวนมาก แต่ไม่ได้ลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล อาจทำให้ตัวเลขดีขึ้น แต่ไม่ได้ช่วยแก้ปัญหาจริง

.

แนวทางใหม่ในการวัดผล SDGs ที่สะท้อนผลกระทบที่แท้จริง

 1. ใช้วิธีการวัดผลแบบผสม (Quantitative + Qualitative)
นอกจากตัวเลขแล้ว ควรใช้ “การประเมินคุณภาพ” ผ่านการสัมภาษณ์ การสำรวจความคิดเห็น และกรณีศึกษา

ตัวอย่างเช่น SDG 5 เรื่องความเท่าเทียมทางเพศ อาจไม่ได้วัดแค่จำนวนผู้หญิงในตำแหน่งผู้นำ แต่ควรสำรวจว่าพวกเธอมีอำนาจในการตัดสินใจจริงหรือไม่

 2. ใช้แนวทาง “Impact Measurement” แทนแค่ “Output Measurement”
การวัดผลไม่ควรหยุดที่ “เราทำอะไรไปแล้วบ้าง” แต่ควรถามว่า “สิ่งที่ทำไปเปลี่ยนแปลงอะไรได้บ้าง” เช่น แทนที่จะวัดจำนวนโรงเรียนที่ถูกสร้าง (Output) ควรดูว่าเด็กมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนดีขึ้นหรือไม่ (Impact)

 3. ใช้เทคโนโลยีในการติดตามผล
เทคโนโลยีเช่น AI, Big Data และ Blockchain สามารถช่วยให้การติดตามผลมีความโปร่งใสขึ้น เช่น
ใช้เซ็นเซอร์เพื่อตรวจสอบคุณภาพอากาศ แทนที่จะพึ่งพาการรายงานของหน่วยงาน
ใช้ Blockchain เพื่อติดตามห่วงโซ่อุปทานของสินค้าเพื่อให้แน่ใจว่ามีความโปร่งใส

 4. นำเอา “Inner Development Goals (IDGs)” มาผสานกับ SDGs
IDGs เป็นแนวคิดที่เน้น “การพัฒนาภายในของมนุษย์” เพื่อให้การพัฒนาอย่างยั่งยืนเกิดขึ้นได้จริง

ตัวอย่างเช่น SDG 13 (Climate Action) อาจต้องใช้ IDGs ด้าน “Empathy” และ “Collaboration” เพื่อให้คนเข้าใจและร่วมมือกันแก้ปัญหาอย่างแท้จริง

.

เราต้องการมากกว่าตัวเลขเพื่อวัดความสำเร็จของ SDGs
SDGs เป็นเป้าหมายที่สำคัญ แต่การใช้ตัวเลขเพียงอย่างเดียวในการวัดผลอาจทำให้เรามองไม่เห็น “คุณภาพของการเปลี่ยนแปลง” เราจำเป็นต้องใช้วิธีวัดผลที่ผสมผสานข้อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ เทคโนโลยีและแนวคิดอย่าง IDGs สามารถช่วยให้การติดตาม SDGs มีประสิทธิภาพและสะท้อนความเป็นจริงมากขึ้น

สุดท้ายแล้ว ความสำเร็จของ SDGs ไม่ใช่แค่การบรรลุตัวเลขเป้าหมาย แต่คือการสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนและมีความหมายต่อชีวิตของผู้คน