โลกวันนี้ไม่ใช่โลกของการ “แก้ปัญหาแบบเชิงเส้น” อีกต่อไปแล้ว

โลกธุรกิจไม่ใช่สมการคูณ-หาร
ที่มีคำตอบเดียวเหมือนในห้องเรียน

องค์กรจำนวนมากยังพยายามใช้กรอบคิดยุคเก่ามาแก้ปัญหาใหม่ ๆ ที่ซับซ้อนกว่าเดิมนับร้อยเท่า ไม่ว่าจะเป็น Climate Transition, การทำ Circular Economy, Net Zero Supply Chain หรือการพลิกโครงสร้างองค์กรให้ตอบโจทย์ ESG และ SDGs ล้วนแต่เป็น ปัญหาเชิงระบบ (Systemic Problems) ที่ไม่มีทางแก้ด้วยวิธี Simplistic Thinking และนี่คือเหตุผลที่ทำให้ Complexity Awareness กลายเป็นทักษะที่สำคัญที่สุดตัวหนึ่งใน Inner Development Goals (IDGs) ถ้าองค์กรของคุณยังไม่มีคนที่มองเห็นความซับซ้อนได้จริง กล้ารับมือกับความไม่แน่นอน และไม่หลงเชื่อคำตอบแบบง่ายเกินไป คุณกำลังพาองค์กรเข้าสู่ความเสี่ยงแบบเงียบ ๆ

.

นิยาม Complexity Awareness จากต้นฉบับ IDGs

‘Developing our cognitive skills by taking different perspectives, evaluating information and making sense of the world as an interconnected whole is essential for wise decision-making.’

โดยในหมวด Thinking Cognitive Skills ได้อธิบายเพิ่มเติมว่า Complexity Awareness หมายถึง:
‘Helps the practitioner see reality as a process of evolving and developing, as phenomena in a larger, integral, interdependent context rather than as discrete things.’

‘ความสามารถในการพัฒนาทักษะทางความคิด โดยการมองจากหลายมุมมอง ประเมินข้อมูลอย่างรอบด้าน และทำความเข้าใจโลกในฐานะที่เป็นระบบเชื่อมโยงแบบองค์รวม ไม่ใช่เพียงกลุ่มข้อมูลหรือสิ่งที่แยกขาดจากกัน การมีทักษะนี้จะทำให้การตัดสินใจของผู้นำมีความชาญฉลาดมากขึ้นในบริบทที่ซับซ้อน’

.
.

Complexity Awareness กับยุค ESG และ SDGs

โลกธุรกิจยุค ESG และ SDGs เป็นโลกที่ซับซ้อนเกินกว่าที่กรอบคิดเชิงเส้นจะรับมือได้อีกต่อไป

Circular Economy ไม่ใช่แค่เรื่องรีไซเคิล มันเกี่ยวข้องกับการออกแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ทั้งหมด การพลิกซัพพลายเชน การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้บริโภค และการเจรจาร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่หลากหลายระดับ Net Zero Transition ไม่ใช่แค่ลดคาร์บอน แต่ต้องเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างการเปลี่ยนโครงสร้างพลังงาน การลงทุนใหม่ ๆ การปรับกฎหมาย และผลกระทบต่อห่วงโซ่เศรษฐกิจ

องค์กรที่ยังคิดแบบ Linear Cause-effect ว่า “เราทำ A แล้วจะได้ B แน่นอน” มักจะพบว่าโลกจริงซับซ้อนกว่านั้นเสมอ และที่แย่กว่านั้นคือ การตัดสินใจที่ไม่มองเห็นความเชื่อมโยง อาจสร้างผลข้างเคียงที่ย้อนกลับมาทำร้ายองค์กรเอง มากกว่า 68% ของโครงการ ESG ขนาดใหญ่ล้มเหลวในช่วงแรก เพราะผู้นำไม่ได้ตระหนักถึงความซับซ้อนเชิงระบบ และตัดสินใจแบบรีบเร่งเกินไป

.
.

Complexity Awareness กับจิตวิทยาของผู้นำ

จากมุมมองของจิตวิทยาการพัฒนาผู้ใหญ่ (Adult Developmental Psychology) ความสามารถในการ “รับรู้ความซับซ้อน” เป็นทักษะเชิงพัฒนาการที่พัฒนาขึ้นได้ตามระดับวุฒิภาวะทางความคิด ผู้บริหารที่มี Complexity Awareness สูง จะไม่รีบสรุป ไม่รีบปิดประเด็น เพราะเข้าใจว่าในระบบซับซ้อน คำตอบที่ดูง่ายมักไม่ใช่คำตอบที่ถูกต้อง โดยผู้บริหารจะมีความสามารถในการทนกับความไม่แน่นอนได้ดี มองเห็นความสัมพันธ์เชิงลึกระหว่างสิ่งที่ดูไม่เกี่ยวกัน กล้าตั้งคำถามกับ “ความรู้ที่เชื่อกันมานาน” มองอนาคตแบบ Scenario Thinking แทนที่จะเชื่อ Forecast เดียว และนี่คือความสามารถที่องค์กรยุคใหม่ต้องการมากกว่าผู้นำที่พูดเก่งหรือมีคอนเน็กชั่นเยอะ

.

Complexity Awareness กับการป้องกัน Blind Spot ในการทำ ESG และ SDGs

ในโลกของ ESG และ SDGs Blind Spot ที่องค์กรเจอบ่อยที่สุดคือ คิดว่าปัญหาง่ายกว่าความจริง หลายองค์กรโดน Greenwashing โดยไม่รู้ตัว เพราะคิดว่าแค่ปลูกต้นไม้หรือซื้อคาร์บอนเครดิตก็พอ หลายองค์กรลงทุนใน Circular Economy โดยไม่เข้าใจว่ามันต้องเปลี่ยน Design + Supply Chain + Business Model พร้อมกัน ไม่ใช่แค่ Recycle เพิ่ม และนี่คือเหตุผลที่ IDGs เน้นฝึก Complexity Awareness เป็นพื้นฐาน

องค์กรที่ฝึกคนให้มี Complex Thinking จะถามคำถามเชิงระบบได้ดีขึ้น กล้ารับมือกับ Feedback เชิงลึกจาก Stakeholder เห็น Pattern ของการเปลี่ยนแปลงในระบบก่อนคู่แข่ง และทำ ESG SDGs แบบ Deep Commitment ไม่ใช่แค่ Deep PR

.

ผู้นำที่ไม่เข้าใจความซับซ้อน จะไม่มีวันเข้าใจโลกใหม่

เราอยู่ในโลกที่ Complexity กำลังกลายเป็น Normal ESG คือ Complexity SDGs คือ Complexity AI-driven Business ก็ Complex ยิ่งกว่า

องค์กรที่ยังปลูกฝังกรอบคิดแบบ Linear ให้คนของตัวเองอยู่ จะเป็นองค์กรที่ตายแบบช้า ๆ ในตลาดใหม่ แต่ถ้าองค์กรไหนเริ่มฝึก Complexity Awareness ตั้งแต่วันนี้ จะกลายเป็นองค์กรที่มองเห็น Pattern ก่อนคนอื่น และในโลกที่ใคร “เห็นก่อน” คนนั้น “ชนะ”

Complexity Awareness คือทักษะผู้นำที่ต้องรีบลงทุนพัฒนา ก่อนที่เกมจะเปลี่ยนจนเราไม่มีโอกาสไล่ทันอีกต่อไป