จะปลูกพืชผลให้งอกงามมีกำไรนอกจากดินดี น้ำดีแล้วปุ๋ยก็ต้องถึง         ถึงในที่นี้ผมไม่ได้หมายถึงให้อัดปุ๋ยเคมีเร่งการเจริญเติบโตนะครับ ถึงแบบนั้นผมว่าถึงเมรุมากกว่าถึงความร่ำรวย เพราะทำเท่าไหร่ค่าปุ๋ยเอาไปกินหมด อาจได้กำไรให้ชวนโลภบ้างปีแรก ๆ หลังจากนั้นต้องโด้ปปุ๋ยเพิ่มขึ้น และเพิ่มขึ้นทุกปีจนไม่เหลือแน่         แต่ผมหมายถึงปุ๋ยอินทรีย์หรือมูลวัว มูลควาย หรืมูลคนนี่แหละ ที่เป็นอาหารสำคัญของพืช ช่วยให้เจริญงอกงาม ของเสีย ๆ นี่แหละเป็นปัจจัยที่มีค่ายิ่งนักในการทำการเกษตรสมัยโบราณและอนาคตจะมียกเว้นก็เป็นยุคปัจจุบันที่ชาวไร่ ชาวนาเราหลงไปตามตำราไปเอา n เอา p เอา k มาใช้แทนต้องเสียเงินเสียทองแพง ๆ ไปซื้อทั้งที่ไม่จำเป็นเลย         เรื่องวิชาการเกษตรคงต้องขอพักไว้ที่อยากนำเสนอก็คือการเปรียบเทียบระหว่างต้นไม้กับคนที่มีความเหมือนที่อาจลืมมองกันไปประเด็นหนึ่ง         ต้นไม้ได้ปุ๋ยหรือของเสียเป็นอาหารอันโอชะในการเติบใหญ่ คนเราก็ได้ความทุกข์หรือความลำบากนี่แหละเป็นอาหารให้การพัฒนาของชีวิต ต้นไม้ดูดสารอาหารมาแปรเป็นดอกผลให้คนบริโภคกินกันอย่างอร่อย คนก็ควรแปรทุกข์ให้ผลิดอกออกมาเป็นประสบการณ์การเรียนรู้ส่งให้เพื่อนมนุษย์ด้วยกันได้ใช้สอยเช่นกัน เขาว่าต้นไม้ไม่มีสมอง ไม่มีความคิดอ่าน แต่ต้นไม้กลับนำสิ่งที่เหลือ ที่ว่าสกปรกเน่าเหม็นมาใช้ประโยชน์ได้ คนที่ว่ามีสมอง มีความคิดถ้านำของเสียมาใช้ประโยชน์ไม่เป็นก็เท่ากับสู้ต้นไม้ไม่ได้         ถ้าใครมองมุมนี้ได้ และนำไปใช้ได้ ชีวิตจะไม่มีทุกข์เลย เพราะเมื่อทุกข์มาเยือนเขาจะยิ้มรับและพยายามใช้ประโยชน์จากมันให้เต็มที่ ทั้งยังรู้ด้วยว่าทุกข์นั่นแหละที่จะทำให้เขาเกิดพัฒนาการนำมาพัฒนาตนจนก่อให้เกิดประโยชน์ทั้งต่อตัวเอง ต่อสังคม ต่อประเทศชาติได้มากขึ้น เขาจะได้กลายเป็นคนที่มีค่าเป็นที่หมายปองของคนอื่นมากขึ้น ยิ่งเจอทุกข์หนักก็เหมือนได้ปุ๋ยชั้นดีจำนวนมากอนาคตก็จะยิ่งงอกงามมาก         ใครที่กำลังประสบทุกข์อยู่ ผมก็ขอบอกว่าคุณนั้นโชคดีแล้วครับ เพราะเท่ากับคุณกำลังเติบใหญ่ กล้าแข็งขึ้น ขอเพียงคุณมองทุกข์เหมือนดั่งปุ๋ย ใช้มันให้เป็น         อย่าไปมองมันอย่างน่ารังเกียจจนล้มพับไปในกองทุกข์แล้วกัน เพราะหากคิดและเป็นเช่นนั้นก็เหมือนต้นไม้ที่ไม่ยอมเติบใหญ่ล้มกองไปในกองอึ รอวันเน่าเปื่อยทำตัวเองให้กลายเป็นปุ๋ยของต้นไม้อื่นต่อไป         คนที่ยอมแพ้ทุกข์ก็เช่นกัน แพ้แล้วล้มไม่ลุกก็กลายเป็นของเน่าเสียให้คนอื่นเขาเอาไปใช้ คุณจะเลือกเป็นต้นไม้ที่โตเพราะปุ๋ย หรือจะล้มรวมเป็นปุ๋ยล่ะครับ !